Członek TPN
W listopadzie 1800 roku spotkał poetę wielki zaszczyt, kiedy został powołany na członka Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie, w dwadzieścia lat później ze względu na podeszły wiek przeniesiony został na stanowisko członka korespondenta.
Jesienią 1801 roku bawił Karpiński w Puławach, gdzie jako nauczycielowi i wychowawcy poruczono mu opiekę nad przebywającą tam młodzieżą magnacką. Tego samego roku napisał ostatni swój utwór poetycki Zole sarmaty nad grobem Zygmunta Augusta. "Jak w nich dałem sobie słowo wierszów odtąd niepisania - wyznał w Pamiętnikach - tak odtąd żadnych nie pisałem". Decyzję tę podyktował Karpińskiemu jego "pogląd, że - podaje Roman Sobol - nieodzownym warunkiem uprawiania literatury jest wolność obywatelska pisarza. Teza ta wiązała się bardzo ściśle z podstawowymi założeniami jego programu artystycznego: szczerością i niezależnością wypowiedzi literackiej, realizacją twórczą całkowicie zgodną z wewnętrznym przekonaniem piszącego". Później Karpiński ułożył jeszcze garść wierszy, miały one jednak charakter okolicznościowych wypowiedzi poetyckich.
W 1802 roku opublikował traktat moralno-filozoiicz-ny pt. Rozmowy Flatona z uczniami swoimi, który dedykował carowi Aleksandrowi I. Ten w zamian przesłał poecie złotą tabakierę. Próbował też tego roku pracy przekładowej, dając tłumaczenie książki Michauda Wiara, prawa i obyczaje Indianów. Odnowił poeta w tym czasie dawne przyjaźni z przedstawicielami szlachty i magnaterii, a nawet zaczął nawiązywać kontakty to-warzysko-literackie. Za sprawą Franciszka K. Dmochowskiego w 1806 roku ukazało się w Warszawie pierw-cze zbiorowe wydanie Dziel wierszem i prozą Franciszka Karpińskiego, obejmujące cztery tomy.
Cieszył się poeta wielkim uznaniem również w świecie naukowym, zabiegano, aby mu powierzyć katedrę literatury w Szkole Głównej Wielkiego Księstwa Litew-144 skiego, następnie proponowano mu stanowisko bibliotekarza czy sekretarza uczelni. Uniwersytet Wileński w stąpił z projektem mianowania go wizytatorem genen nym szkół guberni wileńskiej, grodzieńskiej, miński mohylewskiej i witebskiej, lecz za każdym razem Ke piński odrzucał ofertę. Z końcem 1805 roku zgodził ; objąć patronat nad nowo powstałym gimnazjum w Swi łoczy, któremu ofiarował część swego księgozbioru.
Podczas odwrotu wojsk napoleońskich spod Mosk\ Kraśnik został barbarzyńsko zniszczony, wówczas w li cie do księcia Adama Czartoryskiego poeta skarżył si "Choroba moja czarnej melancholii, trapiąc mnie d tychczas, powiększyła się jeszcze w moim domku, gdz mi już wszystko niemiłe, spojrzawszy wkoło na podp lone budynki i puszczone wszystko przez ostatnie r bunki, żem się tylko w tym, co na mnie było, zosti a do tego jeszcze kolbą w bok i kilka kułaków w głowę dostałem". Siedemdziesięciotrzyletni starzec zmusz ny był w 1813 roku przenieść się do wydzierżawion pobliskiej wsi Murawa. Około 1818 roku kupił wiosl Chorowszczyznę w powiecie wołkowyskim, gdzie w 18: roku zamieszkał na stale wraz z siostrzeńcem i jego n dziną. Mimo podeszłego wieku Karpiński w Chorows: czyźnie nie ograniczył się do spokojnego bytowania E wsi. Zaopiekował się kilkorgiem dzieci z pobliski) szkoły, zapewniając im utrzymanie. Podobno nawet ze łożył w Chorowszczyźnie szkółkę ludową, w której sai nauczał.
V/ 1820 roku jeszcze raz powrócił poeta do sweg 115 warsztatu literackiego i opublikował w Wilnie ostatni swą książkę pod długim tytułem: Dzieciom dla ich rozrywki i nauki mektóie zabawniejsze historie z różnych dziejów świata dawniejszego zebrane. "Był to - pisze Roman Sobol - dość chaotyczny zlepek prawie dwustu różnych historii i ciekawostek z dziejów starożytnych, a częściowo i nowożytnych". Do książki tej włączył poeta napisaną w 1802 toku Podróż w kraju zaczarowanym. Jest to opis dalekiej podróży, jaką Karpiński odbył rok wcześniej z rezydencji Czartoryskich w Puławach aż na Wołyń, do siedziby Teofili Sapieżyny w Teofilpolu.
Karpiński próbował rozmaitych rodzajów literackich, pozostawił też dwa utwory sceniczne - dramat historyczny Judyta, królowa polska (1792) oraz komedię pt. Czynsz, którą napisał na przełomie lat 1788-1789, ponadto operę Alccsta, królowa Tessalii (1790). Jego próby dramatyczne Mickiewicz w rozprawie o Karpińskim tak ocenił. "Próbował Karpiński sił swoich w tragedii i komedii, ale te nieszczęśliwe twory służyć mogą za dowód, jak nawet wielki talent nisko upaść musi, kiedy uda się w niewłaściwą swojemu lotowi sferę".
Długie lata pisał poeta Pamiętniki, którym dał również tytuł Historia mego wieku i ludzi z którymi żylcm. Spisywał je blisko ćwierć wieku i zakończył w 1822 roku, zaznaczając, że "książka ta za życia mojego drukowaną być nie może...", toteż pierwsze ich wydanie ukazało się dopiero w 1844 roku, ale w XIX wieku miało aż sześć wydań. "Umiejętność żywej i zajmującej narracji - pisze Julian Krzyżanowski - zdolność odtworzenia charakterystycznych rysów obyczajowych, począwszy od głuchej prowincji (okolic Stanisławowa), z której Karpiński pochodził, i plastyka szkicowania sylwetek ludzkich łączy się tutaj z zastanawiającą i rzadko spotykaną szczerością, która nieraz z bezwiednym cynizmem graniczy. Najwidoczniej autorowi tej ciekawej książki nieobce były głośne Wyznania Jana Jakuba Rousseau, do którego psychiką był zbliżony...
Zmarł Franciszek Karpiński 16 września 1825 roku. lecz jego spuścizna literacka wciąż jeszcze nie jest w pełni znana, potwierdza to m. in. odnaleziona w 1960 roku przez Romana Kaletę garść swawolnych wierszyków erotycznych, które ogłosił w artykule pt. Pieśni światowe Franciszka Karpińskiego. Jak wiele ulotnych wierszy nie zamieścił poeta w swych Dziełach wierszem i prozą, wykazał Roman Sobol w opublikowanej w 1967 roku obszernej pracy pt. Ze studiów nad Karpińskim. Na wymienionej wyżej książce Romana Sobola oraz na jego szkicu o Karpińskim, zamieszczonym w Polskim Słowniku Biograficznym (tom XII) oparto niniejszą notę.
